Jeśli samodzielnie uprawiasz warzywa – masz zajęcie przez cały rok. Zimą planujesz co wysiejesz, wczesną wiosną siejesz i przygotowujesz sadzonki, by później rosły i dojrzewały. Z końcem lata zbierasz plony i jeszcze coś bardzo ważnego – NASIONA. Mamy drugą połowę września – przyroda zatoczyła koło – z większości wyhodowanych przez siebie warzyw zebrałam już nasiona, z niektórych dopiero zamierzam to zrobić.

Pozyskiwanie nasion z własnego ogródka

O co chodzi z tym wydłubywaniem nasion? Czy nie mogę ich kupić po prostu w sklepie ogrodniczym? Tak, to dobry pomysł jeśli nie planujesz większej liczby różnorodnych odmian warzyw i ziół. U mnie jednak jest inaczej – pamiętaj że jestem ogrodowym wariatem, co roku wysiewam całe mnóstwo nasion różnych warzyw, a także wymieniam się nimi z innymi wariatami ogrodowymi. Zbierając swoje nasiona, co roku oszczędzam sporą sumę (chociaż może słowo oszczędzam naciągane z lekka jest) – ok, powiedzmy że wydaję dużo mniej niż wydałabym bez zbierania nasion z własnego ogródka. Przecież paczka nasion w sklepie kosztuje 2 złote! – powiesz. Nie wszystkich nasion. Owszem, sałata masłowa czy buraczki lub marchewka są tanie, ale już np. rzadkie odmiany papryki czy pomidorów to nie taka tania sprawa. Dla przykładu – moje australijskie pomidory (te największe) kosztują po 6 zł za paczuszkę – w paczce jest 10 nasionek. Biorąc pod uwagę to, że takich mniej spotykanych odmian pomidorów mam więcej, kwota robi się coraz większa. Druga sprawa to dostępność nasion – na przykład w większości sklepów nie da się kupić dobrych nasion mało popularnych u nas odmian ostrej papryki – w takim przypadku wolę poświęcić chwilę by zabezpieczyć nasionka i mieć z głowy problem w przyszłym sezonie – czy gdzieś kupię potrzebne nasiona czy też nie, czy znowu będę męczyć Kaśkę żeby przysłała z Londka 😉 Bardzo lubię eksperymentować w ogrodzie i gdybym miała co roku kupować wszystkie nasiona planowanych do uprawy warzyw czy ziół czekałoby mnie bankructwo murowane.

Z jakich roślin łatwo zbierać nasiona?

Najłatwiej z takich, które mają „wszystko na wierzchu” np. koper czy kolendra. To dziecinnie proste, bo nasiona tych ziół widać gołym okiem, wystarczy sięgnąć po nie w odpowiednim momencie.

koper w ogrodzie

nasiona kopru

kolendra

nasiona kolendry

Rośliny takie jak czosnek czy cebula same w sobie są materiałem do powtórnego wysadzenia – o tym jak wybrać ząbki czosnku do sadzenia oraz o tym kiedy go posadzić (i zebrać) przeczytacie w tym wpisie o czosnkowych wykopkach.

czerwona cebula

Popularne rośliny strączkowe tj. fasolka szparagowa, groszek cukrowy czy bób również nie przysporzą trudności przy zbiorze nasion. Trochę więcej kłopotu mogą sprawić warzywa zawierające miąższ, takie jak pomidor czy ogórek. Czasochłonne i żmudne może wydawać się proces pozyskiwania nasion z sałaty czy rzodkiewki, ale nie są to czynności specjalnie trudne do wykonania. Wystarczy odrobina chęci i cierpliwości 🙂

Z jakich roślin nie zbieramy nasion? Z takich, które miały napis F1 na opakowaniu, w którym kupiliśmy nasionka. Więcej o tajemniczym F1 przeczytasz we wpisie o odmianach papryki.

Obserwacja i selekcja

• Kiedy zbieramy nasiona warzyw? Nie ma reguły – to zależy od rośliny. Niektóre są gotowe do zbioru już w lipcu, a jeszcze inne późną jesienią. Musisz po prostu obserwować przyrodę. Niektóre rośliny same dadzą Ci znać o gotowości np. fasole, którym zaczną pękać strąki. Inne będą ładne, smaczne i soczyste  – takie sygnały o przydatności do zbioru nasion wyślą Ci pomidory i papryka.

• Selekcja – wybierz najładniejsze okazy. Warzywo przeznaczone na zbiór nasion ma być piękne, zdrowe i dojrzałe.

• Zebrane nasiona przechowujemy w suchym, chłodnym miejscu, ale najpierw opisujemy każdą paczuszkę – zapisujemy nazwę odmiany i datę pozyskania nasion. Do przechowywania nasion najlepiej użyć papierowych torebek.

• Nasiona zbieramy w suche, bezdeszczowe dni. Rośliny muszą być też wolne od porannej rosy.

Technika

Zacznę od papryki. Prościzna! – przekrój paprykę, wydłub nasionka, połóż je np. na kawałku tektury do przeschnięcia. Po wyschnięciu przesyp do papierowej torebeczki i podpisz. Jeśli zbierasz nasiona z ostrej odmiany papryki – załóż rękawiczki, jeśli nie jesteś masochistą.

nasiona papryka jak zebrać

nasiona papryki

Koper – czekamy, aż roślina całkiem wyschnie (po dotknięciu nasiona będą się łatwo oddzielać od reszty), wtedy nad pudełkiem kartonowym albo dużą gazetą (albo nad czymkolwiek dużym, co zabezpieczy nasiona przed obsypywaniem się na ziemię) strząsamy nasiona z baldachów. Przekładamy je następnie do torebki papierowej. Pamiętaj, żeby podpisać co jest w torebce i datę zebrania nasion!

nasiona kopru jak zebrać

Kolendra – do tej stosuję specjalny patent przy użyciu torby z Primarka 🙂 O co chodzi? Ziarna kolendry zbieram nie tylko „na nasiona”, korzystam z nich również w kuchni. Używam ziaren kolendry do marynat oraz rozmaitych aromatycznych potraw lub do przygotowania mieszanki curry. Najlepsze do celów kulinarnych są ziarenka całkiem suche ale o jasnobrązowym kolorze. Taka prosto z grządki jeśli jest jasna – zwykle jeszcze nie jest przesuszona na tyle, żeby spakować ja do torebeczki i schować. Jeśli jest wysuszona wystarczająco, to jest już ciemnobrązowa. Ścinam więc całe łodygi kolendry, wpycham je „głową w dół” do torby z Primarka (głównie dlatego, że jest duża i papierowa) i wieszam taki pakunek na gwoździku w szopie pod dachem. W takich warunkach sobie tam wisi, aż porządnie przeschnie, wtedy potrząsam papierową torbą, a ziarenka łatwo oddzielają się od łodyg. W końcowej fazie trzeba jak najdokładniej oczyścić ziarna, jeśli chcemy wykorzystywać je w kuchni (do tego celu przyda się duże sito). Kolendra dosuszona w ciemności (w papierowej torbie) zachowuje jasny kolor.

nasiona kolendry zbiór

kolendra zbiór

kolendra

nasiona kolendry gotowe do przechowania

Fasola – Czy to fasolka szparagowa, czy fasola Jaś – nie ma różnicy – strąki fasoli muszą być porządnie wysuszone – dopiero wtedy wydłubujemy z nich nasiona. Podobnie jak z kolendrą – nasiona fasoli są również jadalne. Możesz więc zachować je do wysiania wiosną lub… ugotować sobie zupę 😀 Ja praktykuję jedno i drugie – część ziaren przeznaczam „na nasiona” a resztę do celów kulinarnych.

fasola zbiór

strąki fasolki przed zebraniem nasion

fasola

fasola gotowa do przechowania

Pomidory – z tymi jest trochę więcej zabawy. Przygotuj sobie: najpiękniejsze okazy pomidorów, z których chcesz zebrać nasiona, nóż oraz sitko.

pozyskiwanie nasion pomidor

Pomidora przekrój, wydłub z niego nasiona na sitko i płucz milion razy, aż pozbędziesz się galaretowatej masy.

jak zebrać nasiona z pomidora

Możesz użyć łyżeczki lub czegokolwiek, starając się, żeby na sitku zostały tylko nasiona bez galaretki i włókien. Gdy już uda Ci się zbliżyć do ideału, wysusz pozyskane nasiona rozkładając je na ręczniku papierowym lub papierze śniadaniowym. Uważaj, aby rozłożyć je oddzielnie, żeby się razem nie zlepiały.

nasiona z pomidora

pozyskiwanie nasion z pomidora w końcowej fazie – jest już bliżej niż dalej 😉

Dyniowate – nasiona zbieramy z bardzo dojrzałych egzemplarzy, które uzyskały już docelowy kolor. Lepiej to zrobić później niż za wcześnie. Dynię przekrój na pół, wyjmij pestki, opłucz z miąższu, rozłóż na kawałku papieru do wysuszenia. Odrzuć pestki, które są uszkodzone lub słabo wykształcone, resztę spakuj do papierowej torebeczki i podpisz.

jak zebrać nasiona dynia

Ogórki – to też dyniowate, więc im bardziej „przejrzałe”, tym lepiej nadają się do pozyskania z nich nasion. Jak to zrobić? Podobnie jak z pomidorami – przetnij na pół, wydłub nasionka, a potem sitko, płukanko, sitko, płukanko, sitko, płukanko, suszonko i do torebeczki.

ogórki na nasiona

jesień w ogrodzie

zakończenie sezonu ogórkowego 🙂


I na koniec  – Gdybyście mieli na wiosnę problem, co dalej z tymi nasionami począć aby wyhodować sobie warzywo/ziółko to tutaj jest manual: wyhoduj sobie pomidora – część 1 i tutaj: wyhoduj sobie pomidora część 2